2015: Nhiều triển vọng tăng trưởng

Năm 2015, hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FTA) sẽ được ký kết: Cùng với đó, Hiệp định Đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) cũng sẽ hoàn tất đàm phán, Đây là những cơ hội lớn cho kinh tế Việt Nam. Năm 2015 cũng là năm sẽ có nhiều biến động, phụ thuộc vào tình hình kinh tế và diễn biến chính trị trên thế giới. Cơ hội và thách thức song hành.

Cùng các nhà quản lý những ngành trọng yếu của Công Thương nhận định về triển vọng phát triển năm 2015.

Ông Nguyễn Xuân Sơn - Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN)

Dịch chuyển kinh doanh, đẩy mạnh điều tra tài nguyên dầu khí

Trước tình hình giá dầu đang giảm sâu, PVN đã đề ra nhiều kịch bản, giải pháp. Thực ra, giá dầu ở mức 60 USD- 70 USD/thùng sẽ tốt cho cả nền kinh tế. Nhưng, nếu giá dầu giảm sâu và giảm tiêu cực sẽ làm ảnh hưởng, gây suy thoái cả nền kinh tế thế giới, thậm chí nếu giảm sâu nữa sẽ khiến một số hãng dầu khí lâm vào tình trạng phá sản bởi chi phí đầu tư cao. Tuy nhiên, dầu vẫn là nguồn tài nguyên quý và không thể thay thế được; Do vậy, trong dài hạn 3- 5 năm, các nhà đầu tư cũng như các chuyên gia vẫn dự báo, giá dầu sẽ ở mức 70- 80 USD/thùng.

Ứng phó với sự suy giảm của giá dầu, tập đoàn đã tính toán các phương án dịch chuyển kinh doanh, hạn chế khai thác dầu ở mức độ nhất định để bảo vệ tài nguyên, nhất là tại các mỏ có chi phí khai thác lớn, đồng thời phát triển công nghiệp khí để cung cấp cho sản xuất điện, phân đạm…

Bên cạnh đó, cùng với sự đi xuống của giá dầu, giá các dịch vụ đi kèm cũng bắt đầu hạ nhiệt. Chờ giá dịch vụ xuống ở mức độ thấp sẽ đẩy mạnh điều tra tài nguyên cơ bản dầu khí ở thềm lục địa Việt Nam. Thậm chí, nếu điều kiện kỹ thuật cho phép, sẽ tiến hành khoan ở một số giếng nước sâu xa bờ mà trước đây chưa làm được do chi phí quá đắt.

Giá dầu xuống cũng là cơ hội để chúng ta thực hiện chiến lược mua lại các mỏ dầu để gia tăng trữ lượng. Một số công ty dầu khí gặp khó khăn muốn bán lại cổ phần sẽ được định giá theo giá tài nguyên dầu thời điểm hiện tại, nên có thể mua được những mỏ mà khi giá dầu cao sẽ không thể mua được. Trước đây, thị trường dầu khí là của các “ông lớn”, nhưng giờ cơ hội rộng mở hơn. PVN có cơ hội đầu tư và kêu gọi đối tác cùng tham gia đầu tư vào khai thác và chế biến dầu khí, xã hội hóa đầu tư dầu khí. 

Tôi cho rằng, dịch chuyển kinh doanh kịp thời, phù hợp với tình hình trong nước và thế giới sẽ có hiệu ứng tốt, chống chọi được với sự suy giảm của giá dầu, kinh doanh hiệu quả mà vẫn bảo vệ tài nguyên cho đất nước.  

Ông Đặng Thanh Hải – Tổng Giám đốc 

Tập đoàn Công nghiệp than – Khoáng sản Việt Nam (TKV)

Năm của những mục tiêu trọng điểm

Bước vào thực hiện kế hoạch năm 2015, TKV nhận định: Thuận lợi lớn là nhu cầu và giá than trong nước, đặc biệt là than cho sản xuất điện tăng. Bên cạnh đó, mô hình tổ chức, cơ chế quản lý của tập đoàn tiếp tục được hoàn thiện. Cùng với đó là những chủ trương, chính sách của nhà nước trong việc tháo gỡ khó khăn cho ngành than tiếp tục được quan tâm chỉ đạo thực hiện… Trên cơ sở đó, TKV đặt mục tiêu trong năm 2015 sản xuất 40,8 triệu tấn than nguyên khai; tiêu thụ 38 triệu tấn, trong đó tiêu thụ trong nước là 35 triệu tấn và xuất khẩu 3 triệu tấn.

Ngoài ra, TKV cũng đặt ra những mục tiêu cao hơn đối với các lĩnh vực sản xuất- kinh doanh khác, đặc biệt là các sản phẩm đồng tấm, kẽm thỏi, thiếc, alumin, ferochrome, vật liệu nổ công nghiệp, quặng sắt và các sản phẩm cơ khí. Phấn đấu sản lượng phát điện thương mại trong năm 2015 đạt 8,6 tỷ KWh, trường hợp nhu cầu thị trường tăng có thể huy động tối đa công suất của các nhà máy để phát tăng trên 9 tỷ kWh. Về chỉ tiêu kinh tế, phấn đấu đạt trên 114 nghìn tỷ đồng tổng doanh thu toàn tập đoàn; nộp ngân sách 13 nghìn tỷ đồng; lợi nhuận 1,5 nghìn tỷ đồng…

Đặc biệt, năm 2015, TKV sẽ tiếp tục thực hiện Đề án tái cơ cấu theo Quyết định 314/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trong giai đoạn 2012- 2015 và tiếp tục sắp xếp, hoàn thiện tổ chức theo Quyết định số 37/QĐ-TTg giai đoạn sau 2015.

Hiện thực hóa nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện tuyển dụng, đào tạo lao động của ngành, nhất là lao động hầm lò, đầu tháng 1/2015, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã quyết định cho TKV thành lập Trường Cao đẳng nghề Than- Khoáng sản Việt Nam trên cơ sở sáp nhập 3 trường cao đẳng thuộc tập đoàn (Trường Hồng Cẩm, Hữu Nghị và Trường nghề Công nghiệp mỏ Việt Bắc). Cùng với đó, TKV sẽ tiếp tục kiến nghị và chủ động xây dựng, thực hiện nhiều chính sách đồng bộ, hiệu quả để hình thành đội ngũ lao động ngành than có trình độ và gắn bó lâu dài.

Phan Thị Thanh Xuân - Tổng thư ký Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO)

Thêm cơ hội xuất khẩu

Năm 2015 được nhận định có nhiều cơ hội tăng trưởng xuất khẩu cho da giày Việt Nam bởi các hiệp định thương mại tự do đang đi vào giai đoạn cuối của quá trình đàm phán. Hầu hết thị trường xuất khẩu lớn của ngành da giày Việt Nam đều tham gia vào các hiệp định thương mại. Các doanh nghiệp cũng được khuyến cáo cần nhanh chóng đầu tư nâng cao năng lực sản xuất để đón luồng đơn hàng mới.

Khi da giày Việt Nam được hưởng lợi từ thuế ưu đãi GSP, thuế suất giảm 3,5 - 4% tùy vào từng mặt hàng đã tạo lợi thế cạnh tranh rất tốt cho da giày Việt Nam trên thị trường EU. Tuy nhiên, Hiệp định thương mại Việt Nam- EU sắp được ký kết sẽ đưa thuế về 0%. Mức độ mở cửa thị trường sẽ lớn hơn rất nhiều và tính cạnh tranh của da giày Việt Nam sẽ ở một cấp bậc hoàn toàn mới. Tương tự, Hiệp định TPP và Cộng đồng kinh tế ASEAN cũng tạo điều kiện để Việt Nam thu hút đơn hàng từ các nhà nhập khẩu.

Thực tế, cơ hội mới đã “rục rịch” đến với các doanh nghiệp da giày khi ngay từ đầu năm 2014, động thái dịch chuyển đơn hàng từ Trung Quốc sang Việt Nam đã tiến triển rất nhanh. Đã có đơn hàng từ các nhà cung ứng Nhật Bản chuyển về Công ty Giày Thượng Đình sản xuất. Nhiều đối tác cũng đã bắt đầu chuẩn bị dịch chuyển sản xuất về Việt Nam.

Để tận dụng được cơ hội, các doanh nghiệp cần cập nhật thông tin về tiến trình đàm phán các hiệp định thương mại, nhanh chóng tìm kiếm nguồn lực, đầu tư cho các dự án nâng cao năng lực sản xuất. Về lâu dài, doanh nghiệp cũng cần áp dụng các mô hình quản lý tiên tiến theo hướng phát triển chung của thị trường da giày thế giới. Hiệp hội sẽ tăng cường cung cấp thông tin liên quan đến quy chuẩn, tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm từ các thị trường xuất khẩu cho doanh nghiệp.

Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch HĐQT tập đoàn xăng dầu việt nam (Petrolimex)

Petrolimex với nỗ lực đưa Nghị định 83 vào cuộc sống

Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu (Nghị định 83) là bước tiến quan trọng đến 3 mục tiêu: Thị trường xăng dầu có sự quản lý của nhà nước, minh bạch xăng dầu và hài hòa 3 lợi ích.

Là 1 trong 19 đầu mối xuất nhập khẩu xăng dầu, Petrolimex đã và đang nỗ lực đưa Nghị định 83 vào cuộc sống.

Trong minh bạch xăng dầu, Petrolimex tiếp tục phát hành thông cáo báo chí điện tử đăng tại website Petrolimex; gửi đến các cơ quan báo chí T.Ư, chuyên ngành, các địa phương; kết nối liên thông với Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương theo Chỉ thị 11/CT-BCT của Bộ Công Thương và phù hợp Nghị định 83.

Về Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG), ngay khi Nghị định 83 có hiệu lực, Petrolimex đã chuyển toàn bộ số tiền BOG vào 1 tài khoản riêng mở tại 1 ngân hàng thương mại với sự chấp thuận của Bộ Công Thương và Bộ Tài chính. Định kỳ tháng và mỗi khi điều chỉnh giá, Petrolimex công khai BOG tại website, chuyên mục "Minh bạch xăng dầu". Đối với hệ thống phân phối xăng dầu, Petrolimex đã tiên phong thiết lập 2 kênh với sự phân định rõ ràng về nhận diện thương hiệu: Đại lý và nhượng quyền thương mại. Tuy nhiên, hiện có 2 vướng mắc cần tháo gỡ: Sở hữu hàng hóa đối với đại lý thiếu tính khả thi và nhượng quyền thương mại thì cấp giấy chứng nhận chưa thuận tiện. Sẽ là rất tốt nếu áp dụng cấp Giấy chứng nhận điện tử với chế độ hậu kiểm và chế tài phù hợp.

Về cơ chế định giá, các cơ quan quản lý Nhà nước và doanh nghiệp đã có nhiều cơ chế thông qua thuế, phí và quỹ bình ổn để điều tiết và ổn định thị trường trong bối cảnh giá thế giới biến động lớn (được quy định trong cả Nghị định 84 và 83).

Tuy nhiên, các biện pháp này chủ yếu để đối phó với trường hợp giá dầu thế giới tăng cao; còn đối với trường hợp giá dầu giảm như cuối năm 2008 và hiện nay thì chưa quy định cụ thể về những giải pháp để ổn định thị trường. Vì vậy, Petrolimex kiến nghị, thông tư mới cần có những giải pháp xử lý cả trường hợp giá dầu xuống thấp để bảo đảm tính ổn định của thị trường xăng dầu. 

Ông Phạm Lê Thanh - Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

Nỗ lực thực hiện năm "Năng suất - hiệu quả"

Khép lại năm 2014, EVN đã hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu kế hoạch từ quản lý, đầu tư xây dựng đến sản xuất, vận hành... đáp ứng đủ nhu cầu về điện cho phát triển kinh tế xã hội, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, an ninh quốc phòng. Trong đó nổi bật là việc hoàn thành các dự án điện cấp bách cho miền Nam, tối ưu hóa chi phí, đưa điện tới 99,29% số xã, 98,22% số hộ dân có điện lưới quốc gia, kể cả những vùng miền núi, biên giới hải đảo.

Năm 2015, EVN sẽ tiếp tục đẩy nhanh quá trình hoàn thành các mục tiêu của đề án tái cơ cấu đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thực hiện có hiệu quả công tác giảm vốn, thoái vốn và cổ phần hóa; tiếp tục đầu tư phát triển hệ thống nguồn và lưới điện; tiếp tục cấp điện cho đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi, biên giới, hải đảo.

Trong năm 2015, EVN cũng tập trung giải quyết 3 thách thức lớn còn tồn tại, đó là vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, nhất là điện trong công nghiệp. Giảm tỷ lệ tổn thất điện năng; giải quyết lỗ của các năm trước và ổn định tài chính. Đặc biệt là quyết liệt thực hiện các giải pháp tiếp tục tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng suất lao động.

Phát huy các kết quả năm cũ, cũng như truyền thống 60 năm của ngành điện, EVN sẽ quyết tâm cao độ hoàn thành kế hoạch 2015 và các chỉ tiêu kế hoạch 5 năm (2011 - 2015) ở mức cao nhất, tạo đà vững chắc cho tập đoàn bước vào thực hiện kế hoạch 5 năm giai đoạn 2016 - 2020. Xứng đáng trở thành công cụ vật chất quan trọng của Đảng và Chính phủ trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Ông Lê Tiến Trường - Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex)

Dệt may sẽ giữ đà tăng trưởng tốt

Năm 2015, một loạt các FTA sẽ được ký kết. Các tín hiệu đó đã tạo ra được sức hút lớn cho những người đặt hàng, những người mua hàng và cả những nhà đầu tư vào lĩnh vực dệt may tại Việt Nam trong năm 2014. Chính từ lực hút này đã khiến xuất khẩu dệt may Việt Nam đã tăng tới 19% trong năm 2014, đạt được kim ngạch 24,5 tỷ USD, trong khi thị trường thế giới thực sự không đạt được mức tăng trưởng như vậy. Việt Nam đạt tăng trưởng ở thị trường Mỹ 12%, trong khi thị trường dệt may nước này chỉ tăng 3%; tăng ở châu Âu khoảng 16% nhưng ở khu vực này tăng trưởng 8%. Riêng dệt may của Nhật Bản giảm 1% trong khi chúng ta tăng được ở nước này đến 9%. Như vậy, thị phần dệt may của Việt Nam ở các thị trường này đều đã được cải thiện.

Về tổng quan, thị trường thế giới năm 2015 vẫn có nhiều “bí ẩn” giống như năm 2014. Nền kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng tốt hơn trong năm 2015. Tuy nhiên, khi Mỹ tăng trưởng tốt thì châu Âu lại có biểu hiện không được “sáng” lắm, đặc biệt ở các thị trường như Đức, Pháp. Nhật Bản cũng chưa thực sự thoát khỏi giai đoạn trì trệ của nền kinh tế mà 2014 là năm điển hình mức tiêu dùng của Nhật Bản suy giảm so với năm 2013.

Nhưng riêng đối với dệt may Việt Nam, khả năng vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng tốt trong năm 2015, bởi sức hút của các hiệp định tiếp tục được lan tỏa trong năm 2015, đặc biệt là với các hiệp định đã được ký kết chính thức chỉ còn chờ thời gian phê duyệt, một số điều khoản có thể sử dụng trước…, thực sự có thể tạo sức hút tăng trưởng tốt cho dệt may Việt Nam năm 2015.

Ước tính dệt may Việt Nam tăng trưởng 12- 15%, kim ngạch xuất khẩu đạt 28 - 28,5 tỷ USD, tiếp tục duy trì đạt tỷ trọng 1/6 tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

P.V