Đó là chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam vào tháng 4/2014. Đây cũng là lối đi cho ngành cơ khí trong bối cảnh khó khăn hiện nay.
Bên cạnh những khó khăn về vốn, bất cập trong cơ chế, chính sách, có một thực tế không thể phủ nhận, đó chính là tính chủ động, tính linh hoạt của doanh nghiệp (DN) cơ khí trong nước còn kém, khiến các DN cơ khí mất thị phần trên chính sân nhà.
Dù cơ khí được xác định là ngành công nghiệp trọng điểm, nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau, các doanh nghiệp (DN) trong ngành vẫn ì ạch, trở thành "đứa trẻ nuôi mãi không lớn".
Việt Nam đang phải chi ra hàng chục tỷ đồng mỗi năm để nhập khẩu các loại máy móc, thiết bị nông nghiệp phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp, điều này gây lãng phí lớn và phát triển thiếu bền vững đối với thị trường công nghiệp phục vụ nông nghiệp.
Ngày 28/8, tại Hà Nội đã diễn ra Lễ ký biên bản ghi nhớ hợp tác đào tạo kỹ sư tài năng giữa trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (ĐHCNHN) với Công ty Nissam Techno Việt Nam và Công ty Pasonatech Việt Nam.
Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về việc tháo gỡ khó khăn và đẩy mạnh thực hiện Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam.
Việc quan tâm rà soát, xây dựng chiến lược quy hoạch của ngành cơ khí; xác định lĩnh vực, sản phẩm cơ khí ưu tiên, nhất là sản xuất máy móc phục vụ nông nghiệp, khai thác, chế biến thủy sản, vận tải; và quy hoạch của ngành cơ khí phải đặt trong điều kiện thực tế cụ thể của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Chế tạo chiếc cần cẩu 1.200 tấn phục vụ cho công trình nhà máy thủy điện Sơn La, Giám đốc Xí nghiệp Cơ khí Quang Trung Nguyễn Tăng Cường được coi là “hiện tượng lạ” trong ngành cơ khí vì ông đã không chỉ vượt qua thách thức về khoa học, kỹ thuật mà còn là một thách thức rất lớn về tâm lý vì chưa có ai ở VN từng nghĩ đến chuyện chế tạo cần cẩu có tải trọng lớn như vậy.
Những yếu kém từ chính sách nhà nước, hoạt động nội tại của các doanh nghiệp kém và thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng đang là rào cản lớn đối với sự phát triển của ngành cơ khí Việt Nam. Cần phải có những chính sách đồng bộ, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực để ngành này thoát khỏi nguy cơ chết yểu.
Tính đến hết năm 2010, cả nước có hơn 80 trường đại học, cao đẳng đào tạo ngành cơ khí, chưa kể các trung tâm, cơ sở đào tạo nghề của các công ty, doanh nghiệp (DN) tư nhân trên khắp cả nước. Tuy nhiên, theo các DN, hiện nguồn nhân lực này chưa đáp ứng nhu cầu cả về lượng và chất.
Để ngành cơ khí chế tạo của Việt Nam có thể đáp ứng được thị trường nội địa trong phân khúc máy móc phục vụ những ngành công nghiệp trọng điểm thì còn cần nhiều thay đổi về cơ chế chính sách cũng như nỗ lực của các doanh nghiệp.
Từ nay đến năm 2015, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ tập trung phát triển các ngành cơ khí mà địa phương có thế mạnh, theo bà Trần Thị Hường- Giám đốc Sở Công Thương tỉnh.
Theo các chuyên gia, muốn làm chủ tư vấn, thiết kế thì các doanh nghiệp (DN) “nội” phải có cơ hội cọ sát để nâng cao trình độ năng lực. Tuy nhiên, làm điều này không dễ khi hầu hết dự án lớn hiện nay đều do nhà thầu ngoại làm tổng thầu EPC.
Làm chủ tư vấn, thiết kế, làm chủ công nghệ mới dựa trên chiến lược phát triển quốc gia là những yếu tố quyết định để phát triển ngành cơ khí chế tạo. Tuy nhiên, điều đó không dễ thực hiện.
Thời gian qua, các DN cơ khí trong tỉnh Đồng Tháp đã đáp ứng được nhu cầu sử dụng các loại sản phẩm máy móc, phụ tùng phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp
Hiện tại, ngành cơ khí Việt Nam mới đáp ứng 34% nhu cầu trong nước, giá trị xuất khẩu chỉ đạt 23,4%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra là 45-50% về nhu cầu và 30% về giá trị xuất khẩu.
Sau hơn 10 năm chuyển đổi thành doanh nghiệp khoa học - công nghệ (KH-CN), hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, Viện Máy và Dụng cụ công nghiệp (IMI) – Bộ Công Thương đã có sự chuyển mình mạnh mẽ. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học được ứng dụng vào sản xuất; tạo dựng nền móng phát triển ngành cơ khí mới (ngành cơ điện tử).
Trong khi nhiều lao động Việt Nam phải bỏ hàng trăm triệu đồng để được đi xuất khẩu lao động thì ở trong nước, các trường đào tạo cũng như các doanh nghiệp lại đang “khát” nguồn nhân lực.
Thực tiễn phát triển đã cho thấy tính cấp thiết của việc đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT), nhất là CNHT trong ngành cơ khí. Nhà nước đã có không ít cơ chế, chính sách để thể chế hóa chủ trương phát triển CNHT, song tác động và hiệu quả rất hạn chế.
Từ ngày 19-22/06/2012, một phái đoàn gồm 7 doanh nghiệp Pháp sẽ có mặt tại Viêt Nam để tìm hiểu về ngành công nghiệp Cơ khí Việt Nam
Với việc nghiên cứu, sản xuất thành công các thiết bị nâng hạ từ 5 - 1.200 tấn dùng trong các ngành công nghiệp, xây dựng, thủy điện, đóng tàu…, Xí nghiệp cơ khí Quang Trung (Ninh Bình) đã tạo nên những kỳ tích trong lĩnh vực cơ khí của Việt Nam.
Cụm công trình thiết bị nâng hạ “Ứng dụng 5 giải pháp khoa học đặc biệt để chế tạo các loại cần cẩu với tỷ lệ nội địa hóa trên 80% tại Việt Nam” của Xí nghiệp cơ khí Quang Trung vừa được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về KH – CN năm 2010.
Doanh nghiệp phải năng động hơn, Chính phủ cần nghiên cứu các biện pháp thích hợp để bảo vệ ngành và ý tưởng thành lập tập đoàn cơ khí cũng đáng để xem xét. Đây là quan điểm của Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Công Thương về phát triển ngành Cơ khí trong thời gian tới.
Kỳ vọng rất nhiều vào chiến lược phát triển ngành Cơ khí và Chương trình cơ khí trọng điểm nhưng qua một thời gian thực hiện, kết quả thu được từ sự phát triển của lĩnh vực này lại không như mong muốn. Cơ chế, chính sách đã mở, ưu đãi cho ngành cũng được công khai, thế nhưng khi áp dụng vào thực tế đường đi lại đầy chông gai, khó bước.
Hiện nay là thời điểm thích hợp để nhìn lại Chiến lược phát triển ngành cơ khí đến năm 2010, tầm nhìn đến năm 2020. Theo nhận xét chung của các chuyên gia thuộc Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (Vami), chiến lược này nhìn chung không thành công.
Tuy có khởi sắc, nhưng để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, các DN cơ khí trong nước cần nhất là vốn và khả năng hợp tác liên kết, để cùng phát triển.
Hoạt động chuyển giao, mua bán và ứng dụng công nghệ mới trong ngành công nghiệp cơ khí chưa được thực hiện sâu rộng, đồng bộ. Do đó, xây dựng chiến lược với các giải pháp tổng thể là hết sức cần thiết trong thời điểm hiện nay.
Các doanh nghiệp hiện nay gặp khó khăn vì lãi suất cao, vay vốn đầu tư sản xuất dẫn tới giá thành cao, sản phẩm khó cạnh tranh.
Tin Khu Vực
