Đường dây nóng: 0866.59.4498 - Thứ năm 20/09/2018 14:28

Hiệp định CPTPP: Truyền thông điệp về chống chủ nghĩa bảo hộ

09:00 | 09/03/2018
Đại diện 11 quốc gia thành viên tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã cùng nhau ký kết, thông qua và ra tuyên bố chung về Hiệp định vào ngày 8/3, tại thủ đô Santiago (Chile).
CPTPP chính thức được ký kết và nhiều tuyên bố mạnh mẽ được đưa ra tại Chile

CPTPP “hồi sinh” mạnh mẽ

CPTPP là Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, bao gồm 11 quốc gia thành viên, gồm: Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam.

CPTPP có tên gọi cũ là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với sự tham gia của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Donal Trump tuyên bố rút khỏi Hiệp định vào đầu năm 2017, TPP đã có lúc tưởng như bế tắc. Bằng sự nỗ lực của các nước thành viên, nổi bật là Nhật Bản, Mexico… và Việt Nam, TPP đã “hồi sinh” với tên gọi mới là CPTPP.

Tại Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương diễn ra tại Đà Nẵng hồi tháng 11/2017, với tư cách là nước chủ nhà, Việt Nam đã có những đóng góp vô cùng quan trọng tại các cuộc họp, góp phần đi tới hoàn tất việc ký kết.

Về cơ bản, CPTPP vẫn giữ nguyên nội dung so với phiên bản TPP trước đây, chỉ tạm hoãn thực thi 22 điều khoản chủ yếu liên quan tới sở hữu trí tuệ nhằm bảo đảm sự cân bằng giữa 11 nước thành viên trong bối cảnh mới.

CPTPP không chỉ đề cập tới các lĩnh vực truyền thống như: Cắt giảm thuế quan đối với hàng hóa, mở cửa thị trường dịch vụ, sở hữu trí tuệ, hàng rào kỹ thuật liên quan đến thương mại mà còn xử lý những vấn đề mới, phi truyền thống như lao động, môi trường, mua sắm của Chính phủ, doanh nghiệp nhà nước... Hiệp định còn đặt ra các yêu cầu và tiêu chuẩn cao về minh bạch hóa cũng như đưa ra cơ chế giải quyết tranh chấp có tính ràng buộc và chặt chẽ.

Các nước tham gia Hiệp định đồng ý xóa bỏ cho nhau gần như toàn bộ thuế nhập khẩu (xuống mức 0%) theo lộ trình; tự do hóa dịch vụ và đầu tư trên cơ sở tuân thủ pháp luật của nước sở tại, bảo đảm sự quản lý của nhà nước; từ đó tạo ra cơ hội kinh doanh mới cho doanh nghiệp và lợi ích mới cho người tiêu dùng của các nước thành viên, trong đó có Việt Nam.

Sau khi ký kết, CPTPP cần phải được thông qua tại ít nhất 6 trong số 11 nước thành viên thì mới chính thức có hiệu lực. Dự kiến, Hiệp định sẽ chính thức triển khai từ cuối năm 2018 hoặc nửa đầu năm 2019.

Tạo hấp lực lớn

Bất cứ thành viên nào khi tham gia CPTPP cũng đều tính toán đến lợi ích quốc gia tổng thể, tạo thuận lợi cho thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo thêm nhiều việc làm, giảm đói nghèo và nâng cao chất lượng sống của người dân, Việt Nam cũng vậy.

Bộ trưởng Ngoại giao nước chủ nhà Chile - Heraldo Munoz khẳng định, CPTPP truyền đi thông điệp mạnh mẽ là chống lại chủ nghĩa bảo hộ, hướng tới một thế giới mở cửa thương mại và không còn các biện pháp trừng phạt đơn phương hay nguy cơ chiến tranh thương mại.

Hiệp định này sẽ tạo ra một trong những khối tự do thương mại lớn nhất thế giới với thị trường khoảng 499 triệu dân và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào khoảng 10,1 nghìn tỷ USD, chiếm 13,5% GDP thế giới.

Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Canada Francois-Philippe Champagne cho rằng, CPTPP sẽ tăng cường hỗ trợ tầng lớp trung lưu bằng cách thu hút các khoản đầu tư tạo việc làm mới và mở rộng cơ hội xuất khẩu cho các doanh nghiệp Canada tới những thị trường quy mô lớn đang phát triển nhanh.

“Thông qua CPTPP, Canada sẽ có quyền tiếp cận ưu đãi với gần nửa tỷ người tiêu dùng ở một trong những thị trường phát triển năng động nhất trên thế giới”- Bộ trưởng Thương mại Quốc tế Canada nhận định.

Bộ trưởng Thương mại Úc Steven Ciobo cho rằng, CPTPP sẽ giúp tạo thêm việc làm tại Úc trong mọi lĩnh vực từ nông nghiệp, sản xuất, khai khoáng tới dịch vụ. Hay New Zealand tin rằng, thỏa thuận mới sẽ thúc đẩy GDP nước này tăng từ 0,3% đến 1%, tương đương 1,2 tỷ USD và 4 tỷ USD một năm...

Bên lề lễ ký chính thức Hiệp định quan trọng này, ba quốc gia gồm Chile, Canada và New Zealand đã ký Tuyên bố chung khẳng định tăng cường hợp tác trong khuôn khổ Hiệp định đầy tham vọng này.

Thời điểm CPTPP được tuyên bố chính thức ký kết, lãnh đạo nhiều quốc gia như Thái Lan, Hàn Quốc… cũng lên tiếng, cân nhắc sẽ tham gia CPTPP hoặc quay trở lại, tái đàm phán gia nhập CPTPP như trường hợp của Hoa Kỳ.

Với Việt Nam, Hiệp định có tác động toàn diện

Trả lời phỏng vấn của Phóng viên Báo Công Thương trước chuyến sang Chile ký kết CPTPP, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh khẳng định, tác động của Hiệp định này đối với nền kinh tế Việt Nam tương đối toàn diện.

Những ngành hàng sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ Hiệp định này bao gồm: Dệt may, da giày, chế biến thực phẩm, đồ uống, bánh kẹo, thuốc lá, rượu bia… các ngành hàng khác không phải không có lợi ích, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào sự chuẩn bị.

Không chỉ với CPTPP mà ngay cả với các FTA khác mà Việt Nam đã và sẽ ký kết, đều cho thấy những tác động nhiều chiều và có cả tác động tiêu cực, nguy cơ đe dọa đối với một số ngành kinh tế cũng như tác động đến lợi ích của người nông dân, người tiêu dùng.

“Tôi muốn nhấn mạnh, sự chủ động trong tiếp cận thị trường, bằng chính nhãn quan của doanh nghiệp mới là điểm mấu chốt, đảm bảo hội nhập thành công...” – Bộ trưởng nhắn nhủ tới cộng đồng doanh nghiệp.

Một lợi ích nữa có được từ CPTPP là giúp Việt Nam cải cách thể chế, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch - lợi ích mang tính bền vững, lâu dài.

Dưới đây là một số ý kiến từ các chuyên gia kinh tế, do Nhóm Phóng viên Báo Công Thương thực hiện ngay sau lễ ký kết chính thức Hiệp định CPTPP:

Bà Nguyễn Hoàng Thúy - Phó Tổng lãnh sự Việt Nam tại Sydney, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Australia: CPTPP sẽ mang lại nhiều lợi ích ngoài thuế

10 năm qua, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Australia đã có sự tăng trưởng mạnh với bình quân 7,83%/năm. Riêng giai đoạn thực thi Hiệp định Thương mại tự do  ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA) từ năm 2010 đến nay, kim ngạch thương mại 2 chiều đã tăng trưởng 9,89%/năm, cao hơn so với giai đoạn trước khi thực thi Hiệp định 2,04%/năm. Do vậy, quan hệ thương mại giữa hai nước sau CPTPP được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ.

Hiệp định CPTPP sẽ đem lại nhiều lợi ích khác ngoài thuế. Cụ thể, Việt Nam và Australia đều nằm trong chuỗi giá trị của khu vực châu Á - Thái Bình Dương gồm 11 nước nên sẽ thúc đẩy các hoạt động đầu tư, sản xuất trong chuỗi giá trị này, từ đó thúc đẩy thương mại song phương. Bên cạnh đó, các quy định về minh bạch hóa, thuận lợi hóa thương mại như tự chứng nhận xuất xứ, hải quan cũng sẽ tạo thuận lợi, giúp thúc đẩy thương mại song phương Việt Nam - Australia. Ngoài ra, các quy định chặt chẽ về quyền sở hữu trí tuệ, đầu tư cũng sẽ giúp thu hút, tăng đầu tư từ Australia vào Việt Nam. 

Ông Sebastian Eckardt - Chuyên gia Kinh tế của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam: Bổ sung động lực cho mô hình tăng trưởng

Với Việt Nam, những hiệp định thương mại đa phương như CPTPP sẽ bổ sung động lực cho mô hình tăng trưởng dựa trên đầu tư và xuất khẩu của Việt Nam.Ngay cả khi dựa trên những giả định khiêm tốn thì Hiệp định CPTPP dự kiến cũng sẽ góp phần làm tăng thêm 1,1% GDP tính đến thời điểm 2030. Với thêm giả định tăng năng suất khiêm tốn, CPTPP sẽ góp phần làm GDP tăng thêm 3,5%.

Hiệp định này dự kiến sẽ mang lại lợi ích cho mọi nhóm thu nhập, nhưng những lao động có tay nghề cao và thuộc nhóm có thu nhập 60% từ trên xuống sẽ được hưởng lợi nhiều hơn. Ngoài ra, dự kiến tăng trưởng đầu tư nước ngoài cũng sẽ kéo theo tăng trưởng ngành dịch vụ và tăng năng suất lao động. Các doanh nghiệp tư nhân trong nước sẽ có thêm cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu và nhờ vậy khuyến khích phát triển khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Ross McCullough - Chủ tịch quản lý UPS khu vực Châu Á - Thái Bình Dương: Tạo cơ hội tiếp cận các thị trường mới

CPTPP là một thỏa thuận thương mại đáng kể nhất trong nhiều thập kỷ qua. Nó sẽ thiết lập các quy tắc của các “trò chơi” thương mại trong tương lai nhờ các yếu tố được nhân rộng từ CPTPP cho các hiệp định thương mại khác sau này. Hiệp định này tạo ra quy tắc xác nhận trước, cho phép các nhà nhập khẩu và các nhà xuất khẩu đạt được các quyết định quan trọng về phân loại thuế quan, định giá và nguồn gốc sản phẩm có liên quan ít nhất trong vòng ba năm.

CPTPP có thể coi là một bước tiến quan trọng trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương, tạo ra cơ hội mới cho các doanh nghiệp nói chung và UPS nói riêng tiếp cận các thị trường và khách hàng mới. CPTPP sẽ phá vỡ các rào cản xung quanh, giải phóng mặt bằng, tạo ra một khung khổ thương mại điện tử mới, thiết lập các tuy tắc tiêu chuẩn cao trong khu vực thương mại.

Ông Võ Trí Thành- Chuyên gia kinh tế, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương: Cơ hội cho Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế rộng sâu hơn

CPTPPdù không có sự tham gia của Hoa Kỳ, song cũng tác động đến nhiều lĩnh vực của các quốc gia thành viên, trong đó có Việt Nam. Cùng với tác động đến kinh tế, thương mại của các quốc gia thành viên, CPTPP có ý nghĩa lớn trong thúc đẩy cải cách thể chế và liên kết hội nhập kinh tế khu vực và thế giới.

Đây vừa là cơ hội cũng vừa là áp lực, thách thức đối với Việt Nam. Muốn tận dụng được lợi thế từ CPTPP, Việt Nam cần có kế hoạch nghiên cứu tất cả nội dung và thực thi Hiệp định nghiêm túc. Điều này không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan Chính phủ, bộ ngành, địa phương mà còn là nhiệm vụ của các doanh nghiệp (DN) trong thời gian tới. Bởi, CPTPP sẽ tác động lớn đến khu vực DN, do đó muốn tận dụng cơ hội từ CPTPP, các DN cần có những nghiên cứu, tìm hiểu nghiêm túc, bài bản… Có như vậy, CPTPP sẽ không chỉ tác động tích cực đến thương mại, đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực DN, mà còn góp phần xây dựng hình ảnh đất nước Việt Nam năng động, thúc đẩy tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế thời gian tới.

Ông Đặng Hoàng Hải - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số: Thúc đẩy phát triển thương mại điện tử

Việc ký kết thành công CPTPP thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử và kinh tế số (TMĐT &KTS). Với CPTPP các doanh nghiệp nước ngoài cũng dễ dàng gia nhập thị trường TMĐT Việt Nam, tạo cú Huých cho thị trường TMĐT Việt Nam trong thời gian tới, đặc biệt các mô hình khởi nghiệp trong TMĐT &KTS.  

Để tận dụng được lợi thế của CPTPP và cạnh tranh được với các tên tuổi lớn ở nước ngoài, đòi hỏi các doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị về kiến thức cũng như kỹ năng, chiến lược kinh doanh thích ứng trong bối cảnh kinh doanh toàn cầu. Đồng  thời, cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách nhằm thực thi có hiệu quả các cam kết trong CPTPP, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, khuyến khích và tạo động lực thúc đẩy phát triển TMĐT &KTS.

Ông Lê Quốc Phương - nguyên Phó giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương): Tác động đa dạng và toàn diện

Trước đây, Việt Nam được đánh giá là một trong những nước được hưởng lợi nhiều nhất từ TPP và đến nay, Việt Nam vẫn là một trong những nước được hưởng lợi nhiều nhất từ Hiệp định CPTPP. Bởi lẽ thứ nhất, Việt Nam là một nền kinh tế mở với quy mô xuất nhập khẩu cao. Với việc ký kết CPTPP với các thị trường lớn như Nhật Bản, Canada, Australia, New Zealand, Mexico… trong đó, có nhiều những thị trường ta chưa có Hiệp định Thương mại tự do như Canada, Mexico, việc giảm thuế xuất khẩu (XK) nhanh và mạnh sẽ giúp nhiều ngành hàng thế mạnh nước ta được hưởng lợi như dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ… Thứ hai, CPTPP giúp tạo sức ép giúp các DN Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh. Hầu hết các thị trường trong khối CPTPP đều có yêu cầu rất cao về tiêu chuẩn sản phẩm nhập khẩu (NK) nên để được hưởng mức thuế ưu đãi, chất lượng của sản phẩm Việt Nam phải tăng lên. Thứ ba, CPTPP sẽ giúp giảm áp lực NK từ một số thị trường truyền thống. Hiệp định này quy định tỷ lệ nguyên liệu nội khối trong hàng NK rất cao nên buộc các quốc gia hoặc phải nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, hoặc phải tăng cường NK từ các nước trong khối, từ đó đa dạng hóa thị trường NK, giảm áp lực NK từ một số thị trường, đặc biệt là Trung Quốc.

Ông Phạm Hồng Hải - Tổng giám đốc Ngân hàng HSBC Việt Nam: Kết nối giải pháp tài chính để khách hàng tối ưu hóa tiềm năng

Việc CPTPP được ký kết mang một ý nghĩa rất lớn đối với phát triển kinh tế thế giới trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ đang có chiều hướng lan rộng.

Là một ngân hàng toàn cầu hoạt động tại 3.900 văn phòng trên 67 quốc gia và vùng lãnh thổ, HSBC tiếp cận tới 90% dòng thương mại toàn cầu, xử lý hơn 1 triệu đô la Mỹ doanh thu thương mại mỗi phút. Vì vậy, chúng tôi chào đón những cơ hội cùng đến khi CPTPP được ký kết. Với việc có mặt tại 9 trong số 11 quốc gia thành viên của CPTPP, tại 5 quốc gia và vùng lãnh thổ đang ngỏ ý tham gia CPTPP, HSBC cam kết luôn sát cánh cùng khách hàng tại Việt Nam, hỗ trợ họ kết nối với các đối tác tại các thị trường thành viên Hiệp định, cung cấp các giải pháp tài chính góp phần đưa các khách hàng cá nhân và công ty tối ưu hóa những tiềm năng của mình.

Chúng tôi cũng mong muốn đóng góp vào việc xây dựng ngành ngân hàng Việt Nam và đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam để nâng cao kỹ năng hội nhập, tạo sức cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế để tận dụng những cơ hội do CPTPP mang lại.

Ông Lê Tiến Trường - Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam: Xung lực mới cho xuất khẩu dệt may

CPTPP với sự tham dự của 11 nước thành viên chính thức được ký kết tại Chile đã mở ra sân chơi mới với quy mô thị trường chiếm khoảng 13,5% GDP toàn cầu. Việc tham gia CPTPP cũng là cơ hội lớn để Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, trong đó có hàng dệt may sang thị trường các nước thành viên.

Một trong những nghi vấn được đặt ra là CPTPP có còn hấp dẫn với ngành dệt may nữa hay không khi Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành này nhưng lại không tham gia hiệp định. Thực tế cho thấy, dù hiệp định này không có Mỹ nhưng vẫn còn những thị trường tiềm năng khác, đặc biệt là Australia, Canada. Vì vậy, CPTPP tạo cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu vào 2 thị trường này, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng trên 10% của ngành.

Ông Nguyễn Trần Kỳ - Ban Thường trực Hiệp hội cơ khí Việt Nam: Ngành cơ khí cần nâng cao năng lực cạnh tranh

Với CPTPP, các DN cơ khí sẽ có cơ hội mở rộng thị trường, phát triển sản phẩm, tăng tỷ lệ nội địa hóa, từ đó thúc đẩy ngành phát triển mạnh hơn. Tuy nhiên trên thực tế, DN cơ khí trong nước còn manh mún, nhỏ lẻ, năng lực và tiềm lực hạn chế. Trong khi đó, các đối tác thuộc CPTPP đều là những nước có nền kinh tế phát triển, do đó chuẩn mực sản phẩm của họ cũng cao hơn. Các sản phẩm của DN Việt khi vào được thị trường này đòi hỏi phải bảo đảm nhiều yếu tố về chất lượng, dịch vụ cao, do vậy ngay từ bây giờ, các DN cần chủ động thay đổi cách thức kinh doanh theo hướng chuyên nghiệp.

Để hướng tới CPTPP, nhà nước cần có hệ thống chính sách đồng bộ và quy hoạch cụ thể nhằm khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư mạnh vào lĩnh vực này. Đồng thời, cần lựa chọn đầu tư phát triển một số sản phẩm cơ khí trọng điểm đủ sức cạnh tranh quốc tế và đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu...

Ông Osamu Sudo - Giám đốc cấp cao bộ phận Kinh doanh Công ty Cổ phần đô thị AMATA Biên Hòa: Các nước đang phát triển hưởng lợi nhiều nhất

CPTPP là FTA tiêu chuẩn cao, đề cập đến rất nhiều lĩnh vực, theo đó hưởng lợi lớn nhất là các nước đang phát triển. Tuy nhiên, sự hưởng lợi này phải đặt trong tầm nhìn dài hạn vì CPTPP chia ra thành nhiều bước, mở cửa thị trường theo từng giai đoạn khác nhau. Đặc biệt, để hưởng lợi từ CPTPP, Việt Nam cần có những giải pháp, chính sách cụ thể về nhiều vấn đề liên quan đến thương mại, đầu tư, cải cách thể chế nhằm thúc đẩy thương mại, thu hút đầu tư và tạo thuận lợi cho khu vực DN trong và ngoài nước tham gia thị trường…

Ông Phạm Ngọc Thành - Giám đốc Công ty Thương mại Phúc Lâm: Cơ hội song hành cùng thách thức

Ở góc nhìn của doanh nghiệp, tôi cho rằng, CPTPP sau khi được thông qua sẽ mở ra nhiều cơ hội cho cộng đồng DN. Cụ thể, DN sẽ có thêm cơ hội mới để mở rộng cung cấp các sản phẩm vào thị trường các quốc gia thành viên, đồng thời có thêm đối tác, chủng loại hàng hóa mới để mở rộng quy mô hàng hóa, dịch vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bên cạnh đó, Hiệp định sẽ tạo ra sân chơi công bằng, minh bạch, là cơ sở, nền tảng để các DN có tầm nhìn, định hướng phát triển bền vững có cơ hội vượt lên.

Tuy nhiên, thách thức cũng sẽ đến bởi sự biến chuyển trong hoạt động kinh tế nhanh và mức độ cạnh tranh ngày càng lớn, đòi hỏi DN luôn phải có nghiên cứu, đánh giá để định hướng tốt và thay đổi linh hoạt theo thị trường. Các DN cần hoàn thiện mô hình hoạt động, đáp ứng tiêu chuẩn để phục vụ thị trường lớn đa dạng hóa về văn hóa, phong cách, phẩm cấp, chất lượng tiêu dùng.

TIN LIÊN QUAN
Kỳ vọng CPTPP
Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh: Tác động tích cực của CPTPP tương đối toàn diện

Nhóm phóng viên